
Günlük deneyimleri anlamlandırabilmek ve olayların sonucunu öngörebilmek insanlar için önemli bir ihtiyaçtır. Belirsizlik ise bu süreci engelleyerek insan zihninde bir karmaşa yaratır ve zihni bulanıklaştırır. Geleceği tahmin edebilmek kişilerin yaşamları üzerinde kontrol sağlayabildikleri anlamına gelirken belirsizlik, kontrol kaybı hissi oluşturur. Bununla birlikte, sonuçlara ilişkin beklentilerin ne olduğu ve potansiyel sonucun ne kadar kritik olduğu belirsizlik sürecindeki stresi artırır. Özellikle olumsuz sonuçların gerçekleşme ihtimali ve bunlara yönelik endişe fazlaysa belirsizlikle baş etmek daha da zorlaşır. Belirsizliğin tüm bu etkileri nedeniyle belirsizlik çoğunlukla potansiyel bir tehdit olarak algılanır ve ondan kaçınılır.
Belirsizliğe tahammülü düşük olan kişiler ise bu etkileri çok daha yoğun yaşarlar. Durum üzerindeki kontrolü kaybettiklerine inanırlar ve bu kontrol hissini tekrar sağlayabilmek için olası tüm ihtimalleri tekrar tekrar zihinlerinde canlandırırlar. Belirsizlik ortaya çıktığında karar vermekte ve eyleme geçmekte zorlanırlar. Öte yandan bazı insanlar belirsizlikten o kadar kaçınırlar ki “en kötü sonuç belirsizlikten iyidir” bakış açısını benimserler. Ayrıca belirsizlik hissinden kurtulmak için aile veya arkadaşlardan görüş almak, sonucu sürekli kontrol etmek, internetten araştırma yapmak veya kendini meşgul etmek gibi yolları kullanırlar.
Belirsizlik ortaya çıktığında kişinin bunu nasıl karşıladığı anksiyete ve depresyon gibi pek çok psikolojik sorunla ilişkilidir. Araştırmalar, belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik bozukluklar için bir risk faktörü olduğunu göstermektedir. Belirsizliğe tahammülü düşük olan kişilerin belirsizlik esnasında yaşadığı endişeler nedeniyle daha fazla kaygı bozukluğuna sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, tekrarlayan belirsizlik durumları karşısında hissedilen çaresizlik kişileri uzun dönemde depresyona sürükleyebilir. Belirsiz durumlarla mücadele içerisine girmek zaman ve enerjiye neden olur, bu da kişileri tükenmiş hissettirebilir.
Belirsizlik her insan için oldukça zorlayıcı olsa da belirsizliğe yönelik toleransı artırmak mümkündür. Bunun ilk ve en önemli adımı belirsizliğin insan hayatının kaçınılmaz bir parçası olduğunu kabul etmek olacaktır. Belirsizliklerden kaçınmak yerine adım adım bu durumlara kendinizi alıştırmaya çalışabilirsiniz. Belirsizlik sürecinin sonunda ortaya çıkabilecek durumlarla baş edemeyeceğinize dair olumsuz inançlarınızı sorgulamak da faydalı olacaktır. Psikoterapi desteği belirsizlikle kalabilme becerisinin geliştirilmesinde oldukça faydalıdır.
WhatsApp Destek Hattı