Savunma mekanizmaları zihinsel olarak başa çıkmakta zorlanılan durumlarda, iç çatışmalara karşı gösterilen bilinçaltı psikolojik tepkilerdir. Genellikle kabul edilemez duygu ve düşüncelerin varlığında ortaya çıkan içsel kaygının bastırılması için farkında olmadan kullanılan stratejilerdir. Çoğunlukla manipülasyon veya reddetme yoluyla birey kendini gerçeklerden ve o gerçeklerle birlikte gelen kaygı, korku ve endişelerden uzaklaştırmayı hedefler.

Savunma mekanizmaları günlük yaşamda hepimizin kullanabildiği ancak kullanma yoğunluğu ve dozu arttıkça da ‘bozukluk’ diyebileceğimiz geniş bir yelpazede açıklanabilir. Aslında benliğimize yararlı ve işlevsel olan savunma mekanizmalarının dozu, kullanım şekli şiddetlendikçe benliğimize zararlı, yani patolojik hale, gelmektedir. Bu savunma mekanizmalarından biri regresyon (gerileme) savunma mekanizmasıdır.

Regresyon, psikolojik açıdan gerileme yani daha önceki az gelişmiş bir aşamaya dönme anlamında kullanılır. Kişi zorluklarla karşılaştığında ve baş edemediğinde bilinçdışı bir şekilde gelişimsel olarak gerileme özellikleri gösterebilir. Bu durum çocuklarda kolaylıkla görülebilir. Kardeşi olan bir çocuğun gerileme yaşayarak altına çiş kaçırması veya parmak emmesi bir örnek olabilir. Yetişkinlerde parmak emme şeklinde görülmese de eski düşünce ve davranışlara geri dönme veya çocukça davranma şeklinde görülebilir. Bu savunma mekanizmasını kullanan kişiler sorumluluklarına rağmen güne başlamayı veya yataktan çıkmayı reddederek daha güvenli bir alana yönelebilirler.

Savunma mekanizmaları oldukça yaygın ve doğaldır. Günlük yaşamın içinde genellikle farkına varmasak da basit olaylarda dahi kullanıldığı görülebilir. Karşımızdaki kişinin daha depresif durumlarda eski alışkanlıklarına döndüğünü gördüğümüzde bizzat “gerileme”den bahsetmesek de aslında bu durum savunma mekanizmalarına ait tepkilerdir.

Savunma mekanizmalarının nihai amaçları anlık kaygıyı azaltmak ve insanın devam etmesini sağlamaktır. İnsanlar olarak travmatik veya şok etkisi yaratacak olaylar karşısında bu mekanizmaları geliştirmiyor olsaydık var oluşumuz için çok daha kötü senaryolar oluşabilirdi.

Elbette her savunma mekanizmasının tümüyle iyi olduğunu da söylemeyiz. Özellikle birçok psikolojik tepki kısa vadede işe yarıyor olsa da sonradan kişinin gerçeklerden uzaklaşmasına ve ikili ilişkilerinin zarar görmesine sebep olabilir.

Özellikle ilkel savunma mekanizmalarının çok sık kullanımı ileride bir ruh sağlığı uzmanına danışmayı gerektirebilir. Bu yüzden savunma mekanizmalarını anlamak ve günlük hayattaki duygusal tepkilerinizin kontrolünü sağlamak uzun vadede hayatınıza büyük faydalar sağlayacaktır.