Psikolog Oyun Terapisti Elif Koç

Anne çocuk arasındaki ten teması ile ebeveyn çocukla fiziksel temasta bulunmakla kalmaz, bağını güçlendirerek daha iyi ilişkiler de kurar. Annenin fiziksel yakınlığı, ten temasında bulunması, sıcak ve şefkatli yaklaşımı bebeklikten yetişkinliğe her noktada etkisini gösterir. Yapılan çalışmalar, normal ve sağlıklı doğan fakat bireysel olarak ilgi ve şefkat gösterilmeyen üç çocuktan birinin hayatını kaybettiğini göstermektedir.

Yetişkinlerinin zihninin daha kısıtlı ya da küçültülmüş hali çocukların zihnidir.” düşüncesi doğru değildir. Çocuklar bilişsel olarak dört evreden geçer: Duyusal motor dönem, işlem öncesi dönem, somut işlemler dönemi ve soyut işlemler dönemi. Duyusal motor dönem, dünyaya yeni gelen bebeklerin dünyayı keşfetmesinde hareketlerini ve duyu organlarını kullanmasını ifade eder. İşlem öncesi dönem, dil gelişiminin üst seviyede olduğu, basit sınıflandırmaların yapılmaya başlandığı dönemdir. Somut işlemler dönemi, mantıksal çıkarımların ve neden sonuç ilişkilerinin somut araçlar aracılığı ile keşfedildiği dönemdir. Soyut işlemler dönemi ise birçok şekilde akıl yürütme, muhakeme yapma ve problem çözme becerisinin geliştiği dönemi ifade eder.

Çocuklarda EMDR terapisi, beynin sağ ve sol yarım kürelerini aktive ederek rahatsız edici yaşam deneyimlerinin etkilerini gidermeyi hedefler. Çocuklarda duygu, düşünce ve beden duyumlarının belirlenebilmesi için oyun oynama, resim çizme ve hikaye okuma gibi araçlar kullanılır. Terapi sürecinde hem çocukla hem de ebeveynlerle duygu düzenleme becerileri, bağlanma süreçleri, baş etme becerileri üzerine çalışmalar gerçekleştirilir.

Kendine zarar gelmeyecek kadar özgür bir ortamda, yaşadığı dünyanın kurallarını anlayarak, tutarlı bir ortamda bulunarak kendilerini güvenli bir ortamda hisseder ve kişiliklerini bu sınırlar içinde şekillendirebilir. Sınırlar olmadığında çocuklar kendilerini güvensiz hisseder, doğru ve yanlış arasındaki farkı anlamlandıramaz. Sınır belirlemede üç adım izlenmelidir. Çocuğunuzun duygusunu bulmak ve geri yansıtmak, sınır cümlesini kurmak, alternatif seçenekler sunmak. Ayrıca sınır koyarken çocuğa değil davranışa sınır konmalı, istikrarlı ve tutarlı olunmalı, somut yönergeler kullanılmalı, ses tonuna dikkat edilmeli, olumsuz duygularla baş başa kalmaya olanak tanınmalıdır.

Benmerkezcilik, kendini olayların merkezinde görme, tüm olayların sebebinin kendisi olduğunu düşünme ve kendisininkinden başka bakış açılarının olabileceğini düşünememek anlamına gelmektedir. 2-6 yaş arası çocuklarda görülen bu yaklaşım, gelişimsel doğal bir süreçtir.

Çocuklarda istismar; fiziksel, duygusal, cinsel ve ekonomik olmak üzere dört bölümde incelenir. İstismara uğramış çocuklarda travmatik stres belirtileri görülmesi, yakın ilişki kurmada zorluk, duyguları ifade edememe, yoğun değersizlik ve suçluluk düşüncelerinin görülmesi gibi olumsuz etkiler görülebilir.

Deprem korkusu, hem depremi deneyimleyen hem de depreme dolaylı ya da doğrudan tanık olan kişiler tarafından yaşanabilir. Travmatik olaylar hakkında sorular sorduğunda sadece çocuğun sorduğu soruya yönelik kısa ve net cevaplar verilmeli, ayrıntılı ve uzun açıklamalar yapmaktan kaçınılmalıdır. Okul öncesi dönemde ise oyun yolu ile somutlaştırılarak anlatılmalıdır.